Odcinek 5 Rozmowa kwalifikacyjna - jak się przygotować i odpowiadać na pytania?
Obejrzyj i posłuchaj
Transkrypcja odcinka
Cześć. Słuchasz „Dostępna Praca Podcast”.
Rozmawiamy o pracy, rekrutacji, dostępności i niepełnosprawności. Bez stereotypów, skomplikowanych definicji i udawania, że na każde pytanie istnieje jedna prosta odpowiedź.
Pokazujemy różne perspektywy - kandydatów, pracowników i pracodawców. Mówimy o tym, co pomaga tworzyć bardziej dostępne miejsca pracy, ale też o codziennym życiu, relacjach, języku i doświadczeniach osób z niepełnosprawnościami.
Podcast tworzy zespół DostepnaPraca.pl.
Jak przygotować się do rozmowy kwalifikacyjnej? Praktyczny poradnik dla każdego
Rozmowa kwalifikacyjna może być stresująca niezależnie od tego, czy szukasz pierwszej pracy, zmieniasz branżę, wracasz na rynek pracy po przerwie, czy masz już duże doświadczenie.
Zwykle zastanawiamy się, jakie pytania usłyszymy.
Jak opowiedzieć o sobie? Które umiejętności podkreślić? Jak mówić o doświadczeniu? Co odpowiedzieć, jeśli zapytają o oczekiwania finansowe? Jak przygotować się do rozmowy online albo spotkania z kilkoma osobami?
W tym odcinku krok po kroku omówimy przygotowanie do rozmowy kwalifikacyjnej.
Porozmawiamy o tym, co zrobić przed spotkaniem, jak odpowiadać na pytania, jakie pytania zadać pracodawcy i jak zachować się w trudnych lub niezręcznych sytuacjach.
Na końcu wspomnimy również o tym, jak przygotować się do rozmowy, jeśli potrzebujesz określonych warunków udziału albo dostosowania procesu rekrutacyjnego.
Bo rozmowa kwalifikacyjna nie jest egzaminem, na którym musisz udzielić idealnych odpowiedzi.
To spotkanie, podczas którego obie strony sprawdzają, czy dana praca i dana osoba do siebie pasują.
1. Zacznij od dokładnego przeczytania ogłoszenia
Pierwszy etap przygotowania do rozmowy zaczyna się jeszcze przed wysłaniem zgłoszenia.
Przeczytaj ogłoszenie uważnie i zaznacz najważniejsze informacje:
nazwę stanowiska,
zakres obowiązków,
wymagane doświadczenie,
oczekiwane umiejętności,
rodzaj umowy,
miejsce i sposób wykonywania pracy,
godziny pracy,
informacje o wynagrodzeniu, jeśli zostały podane,
sposób kontaktu z pracodawcą.
Zwróć uwagę na różnicę między wymaganiami koniecznymi a dodatkowymi.
Jeśli w ogłoszeniu pojawia się kilka lat doświadczenia, ale masz nieco krótszy staż i jednocześnie spełniasz większość pozostałych wymagań, nie zawsze oznacza to, że nie warto aplikować.
Podobnie jeśli nie znasz wszystkich wymienionych programów. Część narzędzi można poznać już podczas wdrożenia.
Przygotuj sobie odpowiedź na pytanie:
„Dlaczego zainteresowała Cię ta oferta?”
Nie musi być długa.
Możesz powiedzieć:
„Zainteresowała mnie ta oferta, ponieważ mam doświadczenie w obsłudze klienta, a jednocześnie chciałabym rozwijać się w pracy związanej z organizacją procesów”.
Albo:
„To stanowisko odpowiada mojemu doświadczeniu w analizie danych. Zwróciłem też uwagę na możliwość pracy hybrydowej i rozwijania kompetencji technicznych”.
Dobra odpowiedź pokazuje, że wiesz, na jakie stanowisko aplikujesz i co Cię w nim interesuje.
2. Przygotuj krótką opowieść o sobie
Jedno z najczęstszych pytań podczas rozmowy brzmi:
„Proszę opowiedzieć coś o sobie”.
Nie chodzi o całą historię życia.
Najlepiej przygotować krótką wypowiedź, która obejmuje trzy elementy:
czym zajmujesz się obecnie,
jakie masz najważniejsze doświadczenie,
czego szukasz teraz.
Możesz skorzystać z takiego schematu:
„Mam doświadczenie w… W poprzedniej pracy zajmowałem się… Najlepiej czuję się w zadaniach związanych z… Obecnie szukam stanowiska, na którym będę mógł wykorzystać te umiejętności i rozwijać się w kierunku…”.
Przykład:
„Mam pięcioletnie doświadczenie w obsłudze klienta. W poprzedniej pracy odpowiadałam za kontakt mailowy i telefoniczny, rozwiązywanie problemów oraz prowadzenie dokumentacji. Dobrze organizuję pracę i potrafię spokojnie reagować w trudnych sytuacjach. Obecnie szukam stanowiska, na którym mogłabym rozwijać się w obsłudze klienta biznesowego”.
Taka wypowiedź powinna trwać około jednej lub dwóch minut.
Nie ucz się jej jednak słowo w słowo.
Jeśli zapamiętasz każde zdanie, możesz poczuć się niepewnie, gdy rozmowa potoczy się inaczej.
Lepiej zapisz kilka najważniejszych punktów i przećwicz opowiadanie własnymi słowami.
3. Przypomnij sobie swoje doświadczenia
Podczas rozmowy pracodawca może poprosić Cię o podanie konkretnego przykładu.
Może zapytać:
„Proszę opowiedzieć o sytuacji, w której trzeba było rozwiązać trudny problem”.
„Jak poradził sobie Pan z konfliktem w zespole?”
„Czy może Pani podać przykład zadania, które wymagało dobrej organizacji?”
W takich odpowiedziach pomaga metoda STAR:
S jak situation sytuacja,
T jak task zadanie,
A jak action działanie,
R jak result rezultat.
Najpierw opisz sytuację.
Następnie wyjaśnij, jakie było Twoje zadanie.
Potem powiedz, co konkretnie zrobiłeś lub zrobiłaś.
Na końcu przedstaw rezultat.
Przykład:
„W poprzedniej pracy zauważyłam, że odpowiedzi na pytania klientów były przygotowywane w różny sposób. Moim zadaniem było uporządkowanie tego procesu. Przygotowałam zestaw najczęściej zadawanych pytań i propozycje odpowiedzi, a następnie skonsultowałam je z zespołem. Dzięki temu skróciliśmy czas odpowiadania na wiadomości i ujednoliciliśmy komunikację”.
Przed rozmową przypomnij sobie kilka sytuacji:
trudne zadanie, które udało Ci się wykonać,
problem, który udało Ci się rozwiązać,
sytuację współpracy z innymi osobami,
moment, w którym musiałeś lub musiałaś szybko się nauczyć,
błąd, z którego wyciągnąłeś lub wyciągnęłaś wnioski,
przykład dobrej organizacji pracy.
Nie muszą to być spektakularne historie.
Liczy się to, żeby pokazywały sposób działania i umiejętności przydatne na danym stanowisku.
4. Przygotuj odpowiedzi na najczęstsze pytania
Nie da się przewidzieć całej rozmowy, ale można przygotować się do pytań, które pojawiają się często.
„Dlaczego chce Pan lub Pani pracować właśnie u nas?”
W odpowiedzi połącz informacje o firmie z własnym doświadczeniem.
Możesz powiedzieć:
„Zainteresowała mnie Państwa firma, ponieważ rozwija projekty związane z edukacją online. Mam doświadczenie w tworzeniu treści i chciałabym wykorzystać je w pracy nad materiałami dla użytkowników”.
„Jakie są Pani mocne strony?”
Wybierz dwie lub trzy cechy i poprzyj je przykładem.
Zamiast powiedzieć tylko:
„Jestem dobrze zorganizowana”.
Możesz powiedzieć:
„Dobrze organizuję pracę. W poprzednim zespole prowadziłam listę zadań i pilnowałam terminów, dzięki czemu łatwiej było nam koordynować kilka projektów jednocześnie”.
„Jaka jest Pana słabsza strona?”
Nie musisz wymieniać cechy, która uniemożliwia wykonywanie pracy.
Wybierz obszar, nad którym rzeczywiście pracujesz, i powiedz, co robisz, żeby się rozwijać.
Na przykład:
„Kiedyś miałam trudność z delegowaniem zadań, ponieważ chciałam samodzielnie dopilnować wszystkiego. Teraz wcześniej ustalam odpowiedzialność w zespole i regularnie sprawdzam postęp prac”.
„Dlaczego odszedł Pan lub odeszła Pani z poprzedniej pracy?”
Staraj się mówić rzeczowo i unikać obrażania poprzedniego pracodawcy.
Możesz powiedzieć:
„Zdecydowałam się na zmianę, ponieważ chciałam rozwijać się w kierunku analizy danych, a w poprzedniej firmie nie było możliwości przejęcia takich zadań”.
„Jakie są Pani oczekiwania finansowe?”
Przed rozmową sprawdź wynagrodzenia na podobnych stanowiskach i zastanów się, jaka kwota jest dla Ciebie satysfakcjonująca.
Możesz podać przedział:
„Biorąc pod uwagę moje doświadczenie i zakres obowiązków, interesuje mnie wynagrodzenie w przedziale od… do… brutto miesięcznie”.
Jeśli nie znasz jeszcze wszystkich szczegółów stanowiska, możesz powiedzieć:
„Chciałabym najpierw lepiej poznać zakres odpowiedzialności. Na podstawie informacji z ogłoszenia zakładam jednak przedział od… do…”.
5. Przygotuj własne pytania
Rozmowa kwalifikacyjna nie polega wyłącznie na odpowiadaniu.
Pod koniec spotkania prawdopodobnie usłyszysz:
„Czy ma Pan lub Pani jakieś pytania?”
Warto mieć przygotowane przynajmniej trzy pytania.
Możesz zapytać:
„Jak wygląda typowy dzień na tym stanowisku?”
„Jakie zadania będą najważniejsze w pierwszych miesiącach pracy?”
„Jak wygląda wdrożenie nowej osoby?”
„Z kim będę najczęściej współpracować?”
„Jakie są kolejne etapy rekrutacji?”
„Po czym poznają Państwo, że osoba na tym stanowisku dobrze wykonuje swoją pracę?”
„Jakie narzędzia i programy są używane w zespole?”
Jeśli interesuje Cię praca zdalna lub hybrydowa, zapytaj o konkretne zasady:
„Ile dni w tygodniu można pracować zdalnie?”
„Czy godziny pracy są stałe, czy można je ustalać elastycznie?”
„Jak zespół organizuje spotkania i komunikację?”
Pytania pokazują zainteresowanie stanowiskiem, ale przede wszystkim pomagają Ci ocenić, czy oferta rzeczywiście Ci odpowiada.
6. Zadbaj o kwestie organizacyjne
Przed rozmową sprawdź:
datę i godzinę spotkania,
adres lub link do spotkania online,
nazwisko osoby prowadzącej rozmowę,
przewidywany czas spotkania,
sposób dotarcia na miejsce,
wymagane dokumenty lub zadania,
nazwę firmy i podstawowe informacje o jej działalności.
Jeśli rozmowa odbywa się online, sprawdź wcześniej:
kamerę i mikrofon,
połączenie internetowe,
działanie platformy,
możliwość udostępniania ekranu,
miejsce, w którym będziesz rozmawiać.
Warto dołączyć kilka minut wcześniej, ale niekoniecznie pół godziny.
Jeśli coś się wydarzy i nie możesz pojawić się na czas, poinformuj o tym jak najszybciej.
Jeśli nie możesz uczestniczyć w spotkaniu, zaproponuj inny termin
7. Przygotuj się do rozmowy w dostępny dla siebie sposób
Każda osoba może potrzebować innych warunków, żeby spokojnie uczestniczyć w rozmowie.
Może to być:
rozmowa online zamiast spotkania stacjonarnego,
dostęp do budynku bez schodów,
napisy lub tłumaczenie na język migowy,
materiały w dostępnym pliku,
dodatkowy czas na wykonanie zadania,
możliwość zrobienia krótkiej przerwy,
wcześniejsze otrzymanie informacji o przebiegu spotkania.
Jeśli potrzebujesz takiego rozwiązania, możesz zgłosić je przed rozmową.
Nie musisz opowiadać o diagnozie ani szczegółach zdrowotnych.
Wystarczy opisać konkretną potrzebę:
„Czy podczas spotkania online będzie możliwość korzystania z napisów?”
„Czy mogą Państwo przesłać zadanie w formacie dostępnym dla czytnika ekranu?”
„Czy rozmowa może odbyć się w sali dostępnej bez schodów?”
„Czy mogę otrzymać wcześniej informację, ile etapów będzie miała rekrutacja?”
„Czy podczas dłuższego spotkania będzie możliwość zrobienia krótkiej przerwy?”
Jeśli nie wiesz, jakie rozwiązanie będzie najlepsze, możesz opisać trudność:
„Dłuższe spotkania bez przerwy są dla mnie trudne. Czy możemy ustalić sposób organizacji rozmowy, który pozwoli mi spokojnie w niej uczestniczyć?”
Pracodawca nie zawsze będzie znał odpowiedź od razu. Ważne, żeby potraktował pytanie poważnie i ustalił, co można sprawdzić.
8. Nie musisz mówić o wszystkim
Podczas rozmowy możesz zdecydować, jakie informacje chcesz przekazać.
Dotyczy to również zdrowia, sytuacji rodzinnej, przekonań czy innych prywatnych spraw.
Jeśli pytanie jest zbyt osobiste, możesz odpowiedzieć:
„Wolałabym nie wchodzić w szczegóły prywatne. Mogę natomiast opowiedzieć o moim doświadczeniu i dyspozycyjności”.
Albo:
„Czy mogę prosić o wyjaśnienie, w jaki sposób ta informacja wiąże się z obowiązkami na stanowisku?”
Jeśli pytanie dotyczy niepełnosprawności, możesz powiedzieć:
„Nie chciałbym omawiać szczegółów medycznych. Mogę natomiast wyjaśnić, w jakich warunkach wykonuję zadania i czy potrzebuję określonego dostosowania”.
Nie musisz podejmować decyzji o ujawnieniu wszystkich informacji podczas jednego spotkania.
Możesz również poprosić o czas na zastanowienie:
„Chciałabym wrócić do tego pytania po zapoznaniu się z pełnym zakresem obowiązków”.
Ważne jest, żeby rozmowa dotyczyła przede wszystkim kompetencji, doświadczenia i warunków wykonywania pracy.
9. Jak reagować na trudne pytania?
Niektóre pytania mogą być stresujące, nawet jeśli są związane ze stanowiskiem.
Na przykład:
„Dlaczego tak długo nie pracował Pan zawodowo?”
„Czy poradzi sobie Pani z dużą liczbą obowiązków?”
„Dlaczego zmienia Pan branżę?”
„Czy nie uważa Pani, że ma zbyt małe doświadczenie?”
W takich sytuacjach warto odpowiedzieć krótko, rzeczowo i skierować rozmowę na przyszłość.
Jeśli pytanie dotyczy przerwy w zatrudnieniu, możesz powiedzieć:
„Miałam przerwę zawodową z powodów osobistych. W tym czasie rozwijałam umiejętności związane z… Obecnie jestem gotowa wrócić do pracy i szukam stanowiska, na którym mogę wykorzystać swoje doświadczenie”.
Jeśli zmieniasz branżę:
„Moje dotychczasowe doświadczenie dotyczyło obsługi klienta, ale wiele umiejętności jest przydatnych również w tej branży, między innymi komunikacja, organizacja pracy i rozwiązywanie problemów. Uzupełniłem też wiedzę poprzez kurs…”.
Jeśli nie znasz odpowiedzi na pytanie techniczne, nie udawaj.
Możesz powiedzieć:
„Nie pracowałam jeszcze z tym narzędziem, ale korzystałam z podobnego programu i szybko uczę się nowych systemów”.
Albo:
„Nie znam jeszcze odpowiedzi, ale wiem, jak sprawdziłbym to zagadnienie i od czego zacząłbym analizę”.
Szczerość połączona z gotowością do nauki jest lepsza niż odpowiedź, która brzmi pewnie, ale nie jest prawdziwa.
10. Zwróć uwagę na sposób prowadzenia rozmowy
Podczas spotkania nie tylko Ty jesteś oceniany lub oceniana.
Ty również poznajesz firmę.
Zwróć uwagę:
czy rozmowa ma jasną strukturę,
czy osoba prowadząca spotkanie przedstawia stanowisko,
czy możesz zadawać pytania,
czy otrzymujesz konkretne odpowiedzi,
czy rozmówca szanuje Twój czas,
czy informacje o pracy są spójne z ogłoszeniem,
czy sposób komunikacji jest profesjonalny.
Jedno niezręczne zdanie nie zawsze pozwala ocenić całą organizację.
Znaczenie ma również to, co dzieje się później.
Czy rekruter potrafi doprecyzować pytanie?
Czy przyjmuje informację zwrotną?
Czy odpowiada na zgłoszone potrzeby?
Czy wyjaśnia kolejne kroki?
Niepokojące mogą być natomiast powtarzające się sytuacje, takie jak:
nacisk na ujawnianie prywatnych informacji,
lekceważenie pytań,
brak informacji o warunkach pracy,
presja na natychmiastową decyzję,
niejasne zasady zatrudnienia,
obietnice, których nie ma w ofercie lub umowie.
Masz prawo potrzebować czasu na ocenę propozycji.
Możesz powiedzieć:
„Dziękuję za przedstawienie oferty. Chciałbym zapoznać się ze szczegółami i wrócić z odpowiedzią jutro”.
11. Co zrobić po rozmowie?
Po spotkaniu zapisz swoje wrażenia.
Możesz odpowiedzieć sobie na kilka pytań:
Czy zakres obowiązków był dla mnie jasny?
Czy stanowisko odpowiada mojemu doświadczeniu?
Czy dowiedziałem się, jak wygląda typowy dzień pracy?
Czy znam kolejne etapy rekrutacji?
Czy sposób komunikacji był profesjonalny?
Czy mogę wyobrazić sobie pracę w tym zespole?
Czy warunki pracy odpowiadają moim potrzebom?
Jeśli obiecano Ci odpowiedź do konkretnego dnia i nie otrzymasz wiadomości, możesz napisać krótkie przypomnienie:
„Dzień dobry, chciałabym zapytać, czy jest już dostępna informacja dotycząca kolejnego etapu rekrutacji na stanowisko… Będę wdzięczna za wiadomość”.
Brak odpowiedzi nie zawsze oznacza odrzucenie, ale masz prawo poprosić o informację.
Jeśli otrzymasz ofertę, przeczytaj ją spokojnie przed podjęciem decyzji.
Sprawdź:
rodzaj umowy,
wynagrodzenie,
wymiar czasu pracy,
miejsce wykonywania pracy,
zakres obowiązków,
okres próbny,
zasady pracy zdalnej lub hybrydowej,
termin rozpoczęcia pracy.
12. Najważniejsze zasady
Podsumujmy najważniejsze wskazówki.
Po pierwsze: przeczytaj ogłoszenie i poznaj stanowisko.
Po drugie: przygotuj krótką opowieść o swoim doświadczeniu.
Po trzecie: przypomnij sobie konkretne przykłady sytuacji, w których wykorzystałeś lub wykorzystałaś swoje umiejętności.
Po czwarte: przećwicz odpowiedzi na najczęstsze pytania, ale nie ucz się ich mechanicznie.
Po piąte: przygotuj własne pytania do pracodawcy.
Po szóste: sprawdź kwestie organizacyjne, takie jak miejsce, godzina, link i czas spotkania.
Po siódme: jeśli potrzebujesz określonych warunków udziału, zgłoś je wcześniej w prosty i konkretny sposób.
Po ósme: pamiętaj, że nie musisz odpowiadać na pytania, które naruszają Twoją prywatność.
Po dziewiąte: oceniaj nie tylko to, jak wypadłeś lub wypadłaś, ale również to, jak firma prowadzi rozmowę.
I po dziesiąte: nie musisz być idealny lub idealna. Wystarczy, że przedstawisz swoje doświadczenie, umiejętności i oczekiwania w sposób możliwie jasny i zgodny z prawdą.
Dobre przygotowanie do rozmowy kwalifikacyjnej nie polega na przewidzeniu każdego pytania.
Chodzi o to, żeby wiedzieć, czego szukasz, znać swoje doświadczenie i mieć przygotowane przykłady, które pokazują Twoje umiejętności.
Warto również pamiętać, że rozmowa kwalifikacyjna jest spotkaniem dwóch stron.
Pracodawca sprawdza, czy możesz dobrze wykonywać zadania.
Ty sprawdzasz, czy stanowisko, zespół i warunki pracy odpowiadają Twoim potrzebom.
Jeśli potrzebujesz dostosowania procesu rekrutacyjnego, możesz o nim powiedzieć bez ujawniania szczegółów medycznych. Najważniejsze jest określenie konkretnej bariery i rozwiązania, które pomoże Ci wziąć udział w rozmowie.
Nie każda rozmowa przebiegnie idealnie. Możesz jednak przygotować się tak, aby wejść na spotkanie z większym spokojem i poczuciem, że wiesz, co chcesz przekazać.
To wszystko w dzisiejszym odcinku.
Jeżeli ten temat był dla Ciebie ważny albo pomógł Ci spojrzeć na coś z innej perspektywy, możesz przesłać ten odcinek dalej. Być może przyda się również komuś z Twojego otoczenia.
Więcej materiałów o niepełnosprawności, dostępności, pracy i rekrutacji znajdziesz na stronie DostępnaPraca.pl oraz w naszych mediach społecznościowych.
Obserwuj podcast, żeby nie przegapić kolejnych odcinków.
Do usłyszenia.